Projektowanie klimatyzacji dla muzeów i zbiorów prywatnych
Kluczem jest „ochrona prewencyjna”: skuteczny nadzór nad środowiskiem przechowywania dzieł sztuki, aby uzyskać środowisko stabilne, o stałej temperaturze i wilgotności, oraz czyste, z ograniczoną ilością pyłu.
Weryfikacja klimatyczna
- Weryfikacja warunków klimatycznych
- Hermetyzacja obiektów w witrynach
- Wzrost temperatury na powierzchni i wewnątrz obiektu
- Wpływ otwierania drzwi i przemieszczania obiektów
Analizy użytkowania
- Analiza wahań warunków klimatycznych
- Wpływ wystaw czasowych
- Rozdział powietrza i skuteczność chłodzenia
- Zespół z pasją
Ryzyko i audyt
- Analiza krytycznego ryzyka klimatycznego
- Audyt klimatyczny sal wystawowych
- Wpływ pyłu i wilgotności względnej
- Wsparcie przy transporcie obiektów
Klimatyzacja służąca ochronie obiektów
Ochrona dzieł sztuki jest złożona i delikatna. Ekspozycja i przechowywanie obiektów są trudne z powodu ich rzadkości, ogromnej wartości, a niemal w takim samym stopniu wrażliwości na oddziaływanie powietrza. Część zabytków dotarła do naszych czasów, jak inskrypcje, fragmenty budowli, narzędzia, monety, przedmioty codziennego użytku i różne dzieła sztuki, właśnie dlatego, że były przechowywane w szczególny sposób (zakopane…) albo odkryto je niedawno, co pozwoliło im przetrwać owe „długie lata” i dotrzeć do nas.
Jak powietrze oddziałuje na obiekty?
Objawy są zwykle następujące:
- Korozyjne zanieczyszczenia spowodowane zanieczyszczonym powietrzem otoczenia;
- Uszkodzenia fizyczne spowodowane zbyt niską lub zbyt wysoką temperaturą i wilgotnością otoczenia;
- Nieodwracalne i trwałe uszkodzenia spowodowane silnymi wahaniami temperatury i wilgotności powietrza otoczenia.
Dlatego, niezależnie od tego, czy chodzi o muzeum, salę wystaw czasowych, czy zbiory prywatne, środowisko przechowywania musi być ściśle kontrolowane, aby zapewnić optymalne warunki. Niezależnie od zastosowanej metody temperaturę i wilgotność powietrza należy dostosować do wymagań przechowywania danych zbiorów.
Pogodzić obecność publiczności z ochroną obiektów
Trudno pogodzić komfort cieplny zwiedzających z ochroną obiektów: podobnie jak ludzie potrzebują odpowiedniej temperatury i dobrej jakości powietrza, dzieła sztuki potrzebują szczególnego środowiska, aby przetrwać w nienaruszonym stanie.
W muzeach temperatury klimatyzacji nie ustala przypadkowo osoba odpowiedzialna za HVAC, a regulacja warunków wewnętrznych zwykle nie służy dobru zwiedzających. Choć odpowiedź ta może się wydawać oczywista, ustalenie temperatury jest skomplikowane, ponieważ obiekty o różnej fakturze, z różnych materiałów i z różnych lat powstania mogą mieć odmienne wymagania co do temperatury.
Ze względu na wymagania ochrony zabytków temperaturę w salach wystawowych można utrzymywać na poziomie 18–22 °C przez cały rok albo umieszczać obiekty w witrynie klimatyzowanej. Utrzymanie właściwych warunków klimatycznych w muzeach okazuje się więc złożonym zadaniem.
Odmienne warunki klimatyczne dla każdego obiektu
Warunki szczególne do utrzymania
Na przykład włókna naturalne takie jak drewno, papier, bawełna, len i jedwab, powszechne w dawnym malarstwie i kaligrafii, mają zwykle surowsze wymagania co do temperatury. Wysoka temperatura może wywołać kondensację i spuchnięcie obiektu, a niska może spowodować pękanie materiału, siatkę spękań lub zmarszczenia.
W sztuce współczesnej część prac konceptualnych i eksperymentalnych po wystawie zostaje poddana recyklingowi lub zniszczona zgodnie z zamysłem artysty: kontrola temperatury nie jest wtedy potrzebna. Inne wprost korzystają z ruchu powietrza w sali wystawowej, aby ten przepływ uwidocznić, a same urządzenia są zwykle ukryte.
Zarządzanie wilgotnością względną
Poza temperaturą bardzo duży wpływ na zbiory ma wilgotność względna (RH), zwłaszcza wilgotność miejscowa w danej części przestrzeni. Gdy RH jest zbyt wysoka, mogą rozwijać się grzyby i pleśnie; tkaniny z lnu i jedwabiu łatwo tracą kolor; wyroby metalowe, na przykład z miedzi i żelaza, łatwo rdzewieją lub korodują. Gdy RH jest zbyt niska, obraz olejny naciągnięty na drewnianą ramę może wykazywać pęknięcia powierzchni spowodowane odkształceniem podłoża.
Ponieważ temperatura pociąga za sobą zmiany wilgotności względnej, międzynarodowe normy temperatury i wilgotności dla muzeów i galerii sztuki formułuje się zwykle według precyzyjnych wartości. Ogólnie wilgotność względna w pomieszczeniu powinna wynosić od 45 % do 55 %, z tolerancją 5 % (czyli najlepiej od 40 % do 60 %); zakres temperatury powinien mieścić się między 18 °C a 22 °C. W zależności od obiektów wymagane mogą być parametry bardziej precyzyjne.
Wartości te oczywiście nie są bezwzględne: dla części obiektów trzeba je dostosować do rzeczywistej sytuacji, potwierdzonej pomiarami, a wymagania dotyczące przechowywania obiektów wypożyczonych należy ustalić po konsultacji z konserwatorami.
Dobowe wahania temperatury i wpływ pyłu
Bardzo ważne jest również, aby minimalizować gwałtowne wahania tych parametrów. Niezależnie od poziomu temperatury i wilgotności nagły wzrost lub spadek może wyrządzić zbiorom nieodwracalne szkody.
Bezwładność cieplna jest zwykle większa w budynkach dawnych i stabilny klimat łatwiej tam utrzymać prostymi środkami niż w obiektach nowych, z dużą powierzchnią przeszkleń.
Sala otwierana na zewnątrz podlega dużym wahaniom warunków i musi być poprzedzona śluzą. W każdym budynku nie należy otwierać bez potrzeby drzwi ani okien, gdy warunki zewnętrzne i wewnętrzne bardzo się różnią. symulacji CFD pozwala przeanalizować wpływ otwierania drzwi zewnętrznych podczas wstawiania nowych obiektów. Trzeba też uwzględnić oddziaływanie wystaw czasowych z nadmiernym zagęszczeniem zwiedzających na sposób użytkowania sal.
Wpływ pyłu
Powietrze otoczenia przenosi gazy, pyły i mikroorganizmy, które osadzają się na obiektach i w ich wnętrzu. Pyły to cząstki wyjątkowo przenikliwe, będące źródłem wielu uszkodzeń. W otwartej przestrzeni trudno, a nawet nie da się usunąć pyłu powstającego z rozpadu materiałów i wnoszonego przez zwiedzających. Tutaj liczy się stabilność ruchu powietrza.
Z czasem pył osadza się w strefach martwych galerii; wprawienie powietrza w ruch przez powstanie przeciągu (na przykład przy otwarciu drzwi) może oderwać warstwy pyłu gromadzone latami i niedostępne przy sprzątaniu, co sprzyja zabrudzeniu obiektów.
Optymalizacja parametrów klimatycznych metodą symulacji CFD
Analizujemy całość warunków klimatycznych, aby zapewnić optymalną ochronę dzieł sztuki. Wykonujemy symulacje CFD, aby wskazać konserwatorom skutki, jakie powodują odstępstwa wynikające z niewłaściwej kontroli klimatu.
Ekspertyza: optymalizacja komfortu klimatycznego — przeszklenia i atria
