Zrozumieć instrukcję techniczną 263
Niektóre projekty architektoniczne przewidują utworzenie wolnej przestrzeni (dziedzińca lub ulicy wewnętrznej) otoczonej kondygnacjami o różnym przeznaczeniu (sklepy, biura, pokoje hotelowe…), zadaszonej lub nie.
Jednak jeśli pożar wybuchnie w tej przestrzeni lub w jej pobliżu, może dojść do szybkiego rozprzestrzenienia się ognia, dymu i gorących gazów. Instrukcja ta ma na celu ustalenie zasady budowy i reguły oddymiania dla tych przestrzeni. Stosuje się ją do obiektów pierwszej grupy oraz do obiektów drugiej grupy, w których wymagane jest obudowanie klatek schodowych.
Pobierz instrukcję techniczną 263 (PDF)
Inżynieria oddymiania a IT 263
Instrukcja ta proponuje rozwiązania spełniające wymaganie ochrona przed dymem dla określonych układów. Obiekty, które nie odpowiadają tym układom, wymagają jednak analizy szczególnej prowadzonej przez Centralną Komisję Bezpieczeństwa, po opinii departamentalnej komisji doradczej ds. bezpieczeństwa i dostępności.
Na przykład otwory w stropach tworzące hol oraz ulice wewnętrzne również wymagają odpowiedniego oddymiania, zależnie od układu; oddymianie to wykonuje się po opinii właściwej komisji bezpieczeństwa, na tych samych warunkach jak dla przestrzeni, do których je przyrównano. Rozporządzenie z 22 marca 2004 r. precyzuje, że otwory w stropach tworzące hol należy oddymiać zgodnie z instrukcją techniczną nr 246.
Jak stosować IT 263: rodzaje atriów
Pojęcie „atrium” oznacza w całym tekście wolną przestrzeń wewnętrzną (atria, patia, świetliki…). Wyróżnia się trzy rodzaje atriów:
Atrium otwarte
- Wolna przestrzeń zamknięta na wszystkich ścianach bocznych, której najmniejszy wymiar jest ≤ wysokości najwyższej elewacji, i bez żadnego przekrycia w części górnej.
Atrium zadaszone otwarte
- Ta sama przestrzeń z przekryciem całkowitym lub częściowym; wyróżnia się kondygnacjami trwale otwartymi na przestrzeń centralną.
Atrium zadaszone zamknięte
- Wszystkie jego kondygnacje są zamknięte przegrodą.
Najmniejszy wymiar i podstawa obliczeniowa
Najmniejszy wymiar atrium
Definiuje się go jako średnicę walca prostego wpisanego, na całej wysokości atrium, w wolnej przestrzeni zawartej między:
Zależnie od układu
- krawędziami balkonów dla atriów otwartych;
- przegrodami pionowymi dla atriów zamkniętych;
- krawędziami balkonów i przegrodami pionowymi dla atriów otwartych z jednej strony i zamkniętych z drugiej.
Podstawa obliczeniowa oddymiania
Przekrój podstawowy atrium to największy z przekrojów poziomych zawartych między elementami budowlanymi wydzielającymi atrium (krawędzie balkonów i/lub przegrody pionowe). Na każdej kondygnacji przekrój wolnej przestrzeni między elementami budowlanymi musi być co najmniej równy połowie tego przekroju podstawowego. Objętość podstawowa atrium to iloczyn tego przekroju podstawowego i całkowitej wysokości atrium, mierzonej do stropu ostatniej kondygnacji.
Poza układami typowymi konieczna jest analiza szczególna
Obiekty nieodpowiadające żadnemu układowi z IT 263 rozpatruje Centralna Komisja Bezpieczeństwa. Wykazanie opiera się wtedy na inżynieria bezpieczeństwa pożarowego i symulacji oddymiania.
Zasady obliczeń dla atriów
Definicja
Zgodnie z przyjętymi ustaleniami atrium, zadaszone lub otwarte, to przestrzeń, której najmniejszy wymiar jest co najmniej równy √7H (gdzie H to wysokość między podłogą najwyższej kondygnacji a dolnym poziomem atrium), nie mniejszy jednak niż 7 metrów.
Oddymianie atriów zadaszonych
Zasady
- Powierzchnię czynną wyrzutów dymu można uzyskać za pomocą klap dymowych lub otwieranych okien rozmieszczonych na różnych elewacjach; w czasie pracy urządzenie zamykające nie może utrudniać odpływu dymu.
- W oddymianiu grawitacyjnym otwory nawiewne muszą mieć powierzchnię czynną równą powierzchni wyrzutów dymu.
- W oddymianiu mechanicznym z nawiewem grawitacyjnym: przy największym wydatku wyciągu średnia prędkość przepływu powietrza ≤ 2 m/s.
- Otwory nawiewne mechanicznym: wydatek równy największemu wydatkowi wyciągu, prędkość nawiewu ≤ 5 m/s.
Atrium o obniżonym obciążeniu ogniowym
Zasady
- Grawitacyjne: otwory w części górnej o powierzchni czynnej równej 1/100 powierzchni podstawowej, nie mniej niż 2 m².
- Mechaniczne: wydatek 1 m³/s na 100 m² przekroju podstawowego, nie mniej niż 3 m³/s.
Pozostałe atria
Zasady
- Kondygnacje położone w górnej połowie przestrzeni są wydzielone stałymi elementami budowlanymi.
- Grawitacyjne: powierzchnia czynna wyrzutów dymu równa 1/15 przekroju podstawowego.
- Mechaniczne: minimalny godzinowy wydatek wyciągu równy 12-krotnej objętości podstawowej atrium.
Przestrzenie przyległe i małe atria
Oddymianie przestrzeni przyległych
Przestrzenie wewnętrzne oraz korytarze zewnętrzne muszą być wyposażone w system oddymiania. Strefy te należy oddzielić od atrium stałymi kurtynami dymowymi klasy M0 i SF ¼ h. Odległość między stropem a kurtyną musi wynosić co najmniej 0,50 m; w strefach o wysokości warstwy wolnej od dymu większej niż 2 metry kurtyna musi opadać 0,50 m poniżej najniższego punktu kratki wyciągowej.
Przypadek szczególny małych atriów
Małe atria znajdują się w budynkach, w których najwyższa podłoga nie przekracza 8 metrów nad dolnym poziomem atrium (parter + 2 kondygnacje albo parter + 1 z podziemiem). Ich podstawa ma powierzchnię co najmniej 5 × 5 metrów.
Oddymianie małych atriów
- Grawitacyjne: otwory w części górnej o powierzchni czynnej 1/100 przekroju podstawowego, minimum 2 m².
- Mechaniczne: wydatek wyciągu co najmniej 1 m³/s na 100 m² przekroju podstawowego, minimum 3 m³/s.
- Nawiew powietrza na poziomie podłogi, grawitacyjny lub mechaniczny: przy grawitacyjnym powierzchnia czynna równa powierzchni wyrzutów dymu; prędkość ≤ 2 m/s (grawitacyjny) albo ≤ 5 m/s (mechaniczny).
- Jeżeli korytarze i pomieszczenia na obwodzie mają być oddymiane, oddziela się je od atrium kurtynami dymowymi i oddymia zgodnie z IT nr 246; wyciąg musi być mechaniczny, jeśli budynek zawiera pomieszczenia do spania.
Termika i przepływy pożaru w atrium
Film poniżej przedstawia zarzewie pożaru w atrium, przy powierzchni czynnej klap dymowych równej 1/15 powierzchni oraz stałych przegrodach wydzielających kondygnacje górnej połowy przestrzeni.
Pożar przyjęty w tych obliczeniach pochodzi z Przewodnika dobrych praktyk dla analiz inżynierii oddymiania. Jest to pożar o maksymalnej mocy 1 MW, z liniowym przyrostem w ciągu 5 minut, współczynnikiem wytwarzania sadzy 5% oraz entalpią spalania 25 MJ/kg.
Obliczenie podstawy, wybór między rozwiązaniem grawitacyjnym i mechanicznym, kurtyny dymowe, wykazanie symulacją FDS: porozmawiajmy.
